NX24Panele git

Boğa ve Ayı Piyasası Nedir? %20 Kuralı ve Düzeltme Farkı

Kısaca: Ayı piyasası, geniş bir endeksin yaklaşık %20 veya daha fazla düşmesiyle tarif edilen düşüş dönemidir; yaklaşık %10'luk geri çekilmeye düzeltme denir. FINRA boğa piyasası için sayısal bir eşik vermez.

Son güncelleme:

Ayı piyasası nedir?

Ayı piyasası, fiyatların düştüğü ve piyasa duyarlılığının karamsar olduğu dönemdir. Investor.gov sözlüğü, geniş bir endeksin en az iki aylık bir sürede %20 veya daha fazla düşmesini tipik ayı piyasası olarak tarif eder[1]. FINRA da ölçüt olarak geniş bir endeksin yaklaşık %20 düşmesini verir[2].

Boğa piyasası nedir?

Boğa piyasası, fiyatlarda belirgin ve süregelen bir yükseliş dönemidir. FINRA terimi ayı piyasasının karşıtı, yani fiyatlarda büyük bir artış olarak tanımlar ve boğa piyasası için sayısal bir eşik vermez[2]. Bazı analistler ayı için kullanılan %20 mantığını yükselişe de uygular; ancak bu resmî bir tanım değil, kullanımdan doğan bir kabuldür.

Düzeltme ile ayı piyasası farkı

FINRA'ya göre düzeltme, fiyatların önceki eğilimine dönmeden önce yaptığı en az %10'luk geri dönüştür; terim teknik olarak hem yükseliş hem düşüş için kullanılabilir ama çoğunlukla düşüş için kullanılır[2]. Yaygın kullanımda yaklaşık %10'luk düşüş düzeltme, %20 ve üzeri düşüş ayı piyasası olarak anılır.

Hareketli ortalamalarla yön okuma

Birçok yatırımcı trendi 50 ve 200 günlük hareketli ortalamalara göre okur. StockCharts ChartSchool'a göre 50 günlük ortalama orta vadeli trend, 200 günlük ortalama ise uzun vadeli trend için yaygın bir referanstır ve ikisi birlikte kullanılır[3]. Fiyatın her ikisinin üzerinde olması yükseliş eğilimi, ikisinin altında olması düşüş eğilimi olarak yorumlanır; fiyat ikisinin arasındaysa durum 'düzeltme' ya da 'toparlanma' evresi olarak anılabilir.

Piyasalar aynı anda aynı evrede olmayabilir

Hisse senetleri, kripto varlıklar, petrol, altın ve döviz aynı dönemde farklı evrelerde olabilir; biri uzun vadeli yükseliş trendindeyken diğeri düşüş trendinde bulunabilir. Bu yüzden 'piyasa boğa mı, ayı mı?' sorusunu tek bir cevapla değil, varlık sınıfı bazında sormak daha doğru bir tablo verir.

Sınırlar

Tanımlar kesin değildir: ölçüt (endeks, süre, yüzde) kaynağa göre değişir. Ortalamalar geçmiş fiyata dayanır ve gecikmelidir. Bu sayfa eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.

Sık sorulan sorular

Ayı piyasası yüzde kaç düşüşle başlar?
FINRA ve Investor.gov geniş bir endeksin yaklaşık %20 veya daha fazla düşmesini ölçüt olarak verir; Investor.gov bunun en az iki aylık bir dönemde gerçekleşmesini belirtir[1][2].
Boğa piyasası için yüzde eşiği var mı?
FINRA boğa piyasasını ayı piyasasının karşıtı, yani fiyatlarda büyük bir artış olarak tanımlar ve sayısal eşik vermez; kullanılan yüzdeler kabullere dayanır[2].
Düzeltme nedir?
FINRA'ya göre düzeltme, fiyatların önceki eğilimine dönmeden önce yaptığı en az %10'luk geri dönüştür[2].
200 günlük ortalama neden izlenir?
StockCharts ChartSchool'a göre 200 günlük ortalama uzun vadeli trend için yaygın bir referanstır ve çoğu zaman destek ya da direnç seviyesi olarak anılır[3].

İlgili rehberler

Kaynaklar

  1. Bear Market (Glossary). Investor.gov (U.S. SEC Office of Investor Education and Advocacy). Erişim: 22.10.2026.
  2. Key Terms for Tough Times: The Vocabulary of Stressed Markets. FINRA, 2025. Erişim: 22.10.2026.
  3. Moving Averages - Simple and Exponential. StockCharts ChartSchool. Erişim: 22.10.2026.

Kaynak bağlantıları sayfa içeriğiyle yayımdan önce karşılaştırılmıştır; ilkeler: Editoryal İlkeler